Ushuaia: de stad aan het einde van de wereld

Er zijn weinig plekken op aarde die zo tot de verbeelding spreken als Ushuaia. De zuidelijkste stad ter wereld ligt ingeklemd tussen de besneeuwde toppen van de Martial-bergen en het koude, donkerblauwe water van het Beaglekanaal. Het bord bij de haven laat er geen twijfel over bestaan: "Fin del Mundo" — het einde van de wereld. En toch voelt Ushuaia niet als een eindpunt, maar als een begin. Vanaf hier vertrekken expedities naar Antarctica, maar de stad en haar omgeving bieden zelf al zoveel avontuur dat je er moeiteloos een week kunt doorbrengen.

Waarom Ushuaia?

Ushuaia is de hoofdstad van de Argentijnse provincie Tierra del Fuego, het Vuurland dat zijn naam dankt aan de vuren die de oorspronkelijke Yámana-bewoners brandden langs de kust. De stad telt zo'n 80.000 inwoners en heeft een verrassend levendig centrum met restaurants, winkels en musea. Maar de echte reden om hierheen te komen is de natuur: subantarctische bossen, gletsjers, bergmeren, pinguïnkolonies en een licht dat je nergens anders op aarde vindt.

De ligging op 54°48' zuiderbreedte maakt het weer onvoorspelbaar. Je kunt op een enkele dag zon, regen, sneeuw en wind meemaken — soms binnen een uur. Dat maakt het landschap juist zo dramatisch. De wolkenformaties boven het Beaglekanaal zijn spectaculair, en als de zon door de bewolking breekt, lichten de besneeuwde bergen op alsof iemand een spotlight aanzet.

Parque Nacional Tierra del Fuego

Op slechts twaalf kilometer van het centrum ligt Parque Nacional Tierra del Fuego, het meest zuidelijke nationale park ter wereld. Het park beschermt 630 vierkante kilometer subantarctisch bos van lengas en coihues — bomen die door de constante wind soms bijna horizontaal groeien.

De mooiste wandelingen

• Senda Costera: een kustwandeling van acht kilometer langs de oever van het Beaglekanaal. Je loopt door bos en over rotsige stranden, met uitzicht op Chileense eilanden aan de overkant. Onderweg zie je schelpenresten van de Yámana, die hier duizenden jaren leefden. Reken op drie tot vier uur.
• Cerro Guanaco: voor de fitte wandelaar is deze klim naar 970 meter hoogte de ultieme beloning. De trail is steil en uitdagend (acht uur retour), maar boven kijk je uit over het Beaglekanaal, de stad en de eindeloze Patagonische wildernis. Alleen bij helder weer te doen.
• Laguna Negra en Bahía Lapataia: een relaxte wandeling naar een donker turfmeertje en de baai waar de Panamericana officieel eindigt. Bij het bord "Fin de la Ruta 3" staat de beroemde afstandsaanduiding: Buenos Aires 3.079 km, Alaska 17.848 km.

De toegang tot het park kost 8.000 ARS (circa €7, maar check de actuele wisselkoers — de Argentijnse peso fluctueert sterk). Je kunt het park bereiken met busjes die elk half uur vertrekken vanuit het centrum, of met de Tren del Fin del Mundo.

Tren del Fin del Mundo

De Trein aan het Einde van de Wereld is een smalspoortrein die oorspronkelijk werd gebruikt door gevangenen van de beruchte strafkolonie van Ushuaia om hout te kappen in de bossen. Vandaag rijdt de trein als toeristische attractie door het dal van de Río Pipo, langs watervallen en subantarctisch bos, tot aan de ingang van het nationale park.

De rit duurt ongeveer een uur en kost rond de $50 (€45) voor de toeristenklasse en $85 (€77) voor de eerste klas. Het is een sfeervolle manier om het park te bereiken, maar geen vervanging voor de wandelingen die je daarna nog te wachten staan. De trein vertrekt twee tot drie keer per dag vanuit de Estación del Fin del Mundo, acht kilometer buiten het centrum.

Glaciar Martial

Direct boven de stad liggen de Martial-bergen met hun gletsjer, bereikbaar via een steile maar goed begaanbare trail. Vanaf het centrum neem je een taxi of bus naar de stoeltjeslift (aerosilla), die je een stuk omhoogbrengt. Vanuit het bovenstation wandel je in ongeveer anderhalf uur naar de voet van de gletsjer.

Het uitzicht onderweg is adembenemend: onder je strekt de stad zich uit langs het Beaglekanaal, met daarachter het Chileense eiland Navarino. De gletsjer zelf is bescheiden van omvang maar indrukwekkend in zijn setting. In de winter (juni-september) wordt het gebied gebruikt als skioord, hoewel het piepklein is vergeleken met Europese standaarden.

Tips voor Glaciar Martial

• De stoeltjeslift kost circa $15 (€14) retour. Check of hij operationeel is — bij sterke wind wordt hij gesloten.
• Draag stevige wandelschoenen. Het laatste stuk naar de gletsjer gaat over los gesteente.
• Neem warme kleding mee, ook in de zomer. Op hoogte kan het snel afkoelen tot rond het vriespunt.
• Start vroeg op de dag voor het beste licht en de minste wind.

Vaartocht over het Beaglekanaal

Een boottocht over het Beaglekanaal is misschien wel de meest iconische activiteit vanuit Ushuaia. Het kanaal, vernoemd naar het schip van Charles Darwin, scheidt Argentinië van Chili en biedt spectaculaire wildlife-spotting.

Wat je kunt verwachten

• Isla de los Lobos: een rotseiland vol zeeleeuwen en zeeberen die luid blaffen en over elkaar heen klauteren.
• Isla de los Pájaros: thuishaven van duizenden aalscholvers (cormorants), die hun nesten bouwen op de kale rotsen.
• Faro Les Éclaireurs: de beroemde vuurtoren die vaak (onterecht) de "vuurtoren aan het einde van de wereld" wordt genoemd. Het rode en witte bouwwerk op een klein rotseiland is hét fotomoment van Ushuaia.
• Pinguïns: op Isla Martillo bevindt zich een kolonie van Magelhaenpinguïns en een kleinere groep koningspinguïns. Sommige tours bieden een landing op het eiland (van oktober tot maart).

Standaardtours duren drie tot vijf uur en kosten €40-70 per persoon. Tours met een landing op Isla Martillo zijn duurder (€80-120) maar absoluut de moeite waard als je pinguïns van dichtbij wilt zien. Boek bij gerenommeerde aanbieders als Piratour of Tolkeyen.

Lago Escondido en Lago Fagnano

Een populaire dagexcursie voert over de Paso Garibaldi — de bergpas op 450 meter hoogte — naar twee spectaculaire meren. Lago Escondido (het verborgen meer) ligt in een kegelvormige vallei omringd door bos en is adembenemend mooi bij helder weer. Lago Fagnano is een gigantisch meer dat zich over de grens met Chili uitstrekt en op de breuklijn van de Magallanes-Fagnano-tektonische plaat ligt.

De meeste tours combineren de meren met een husky-ranch, off-road rijden of een kanovaart. Reken op €50-90 per persoon voor een dagexcursie. Op eigen gelegenheid kun je de meren bereiken via Ruta 3 richting het noorden — de rit over de bergpas is spectaculair.

Museo Marítimo en Presidio

De voormalige gevangenis van Ushuaia is nu een fascinerend museum dat de donkere geschiedenis van de stad als strafkolonie vertelt. Tussen 1896 en 1947 werden de zwaarste criminelen van Argentinië hierheen gestuurd — het idee was dat ontsnapping vanuit dit afgelegen oord onmogelijk was. De gevangenen bouwden een groot deel van de infrastructuur van de stad, inclusief de spoorweg die nu de Tren del Fin del Mundo is.

Het museum combineert de gevangenisgeschiedenis met maritieme historie en een kunstvleugel. Reken op twee tot drie uur voor een bezoek. De entree kost circa $20 (€18). De originele cellen zijn intact gelaten en geven een beklemmend beeld van het leven in deze uithoek.

Praktische reisinformatie

Hoe kom je er?

Vanuit Nederland vlieg je via Buenos Aires naar Ushuaia. De vlucht Amsterdam-Buenos Aires (Ezeiza) duurt circa veertien uur en wordt direct aangeboden door KLM. Vanaf Buenos Aires vlieg je in drie tot drieënhalf uur naar Ushuaia met Aerolíneas Argentinas of Flybondi. Totale reistijd inclusief overstap: achttien tot twintig uur.

Retourvluchten Amsterdam-Buenos Aires kosten €600-1.200 per persoon. Het binnenlandse retourvluchtje Buenos Aires-Ushuaia kost €100-250, afhankelijk van het seizoen.

Beste reistijd

Het Argentijnse zomerseizoen — november tot maart — is de beste periode. December tot februari biedt de langste dagen (tot 17 uur daglicht) en de mildste temperaturen (8-15°C). In januari en februari zijn de pinguïns op Isla Martillo te bezoeken. De winter (juni-september) trekt skiërs en liefhebbers van besneeuwde landschappen, met temperaturen rond -2 tot 4°C.

Budget

Argentinië is door de inflatie lastig te budgetteren. Prijzen veranderen snel, en de officiële en parallelle wisselkoers kunnen sterk verschillen. Als richtlijn voor twee personen per dag:

• Verblijf: €40-120 per nacht (hostels tot mid-range hotels)
• Eten: €25-50 per dag (lokale restaurants bieden uitstekende prijs-kwaliteit)
• Activiteiten: €30-80 per dag
• Lokaal vervoer: €10-20 per dag

Wat je moet weten

• Kleding: kleed je in lagen. Het weer wisselt voortdurend. Een winddichte, waterafstotende buitenlaag is essentieel, ook in de zomer.
• Contant geld: neem voldoende dollars of euro's mee om ter plekke te wisselen. Pinautomaten in Ushuaia hebben lage opnamelimiten en hoge kosten. Veel winkels en restaurants accepteren creditcards, maar niet allemaal.
• Visum: Nederlanders hebben geen visum nodig voor Argentinië en mogen negentig dagen blijven.
• Hoogteverschil: Ushuaia ligt op zeeniveau, dus hoogtezieke is geen probleem — anders dan bij veel andere Argentijnse bestemmingen.

Ushuaia als springplank naar Antarctica

Veel reizigers komen naar Ushuaia met het ultieme doel: Antarctica. Bijna alle expeditiecruises naar het Antarctisch Schiereiland vertrekken vanuit de haven van Ushuaia. De overtocht over de Drake Passage duurt twee dagen en staat bekend als een van de ruwste zeestraaten ter wereld.

Een Antarctica-expeditie van tien tot twaalf dagen kost gemiddeld €6.000-15.000 per persoon, afhankelijk van de cabine en het schip. Last-minute deals zijn soms beschikbaar in Ushuaia zelf — reisbureaus langs de Avenida San Martín bieden kortingen aan op onverkochte cabines. Reken op minimaal €4.000 voor een last-minute deal. Het seizoen loopt van november tot maart.

Maar zelfs als Antarctica niet in je planning past, is Ushuaia een bestemming die op zichzelf staat. De combinatie van dramatische natuur, fascinerende geschiedenis en het besef dat je letterlijk aan het einde van de wereld staat, maakt deze stad tot een van de meest memorabele plekken van Zuid-Amerika.