Noorderlicht in Alaska: wanneer en waar?

Het is half september, net na middernacht, en je staat aan de oever van een bevroren meer ergens ten noorden van Fairbanks. De temperatuur is net onder nul en de lucht is glashelder. Dan begint het. Eerst een vage groene gloed aan de noordelijke horizon, alsof iemand een zwak neonlicht aandoet achter de bergen. Binnen minuten groeit het uit tot een breed, golvend gordijn van smaragdgroen licht dat zich uitstrekt over de hele hemel. Er verschijnen tinten paars en roze. Het licht beweegt, pulseert, danst — alsof het leeft. Dit is de aurora borealis, het noorderlicht, en Alaska is een van de beste plekken op aarde om het te ervaren.

Wat is het noorderlicht precies?

Het noorderlicht ontstaat wanneer geladen deeltjes van de zon (de zonnewind) botsen met gasmoleculen in de atmosfeer van de aarde. Deze botsingen vinden plaats op grote hoogte — tussen 100 en 300 kilometer — en produceren licht in verschillende kleuren. Groen is het meest voorkomend (veroorzaakt door zuurstofmoleculen op lagere hoogte), paars en blauw door stikstof, en rood door zuurstof op grote hoogte.

De aurora is het meest actief rond de zogenaamde auroral zone, een ring rond de magnetische noordpool. En hier komt Alaska in beeld: de staat Fairbanks ligt precies onder deze zone, wat het een van de betrouwbaarste plekken ter wereld maakt voor het waarnemen van noorderlicht.

Wanneer kun je het noorderlicht zien in Alaska?

Het noorderlicht is het hele jaar door actief, maar je kunt het alleen zien wanneer het donker genoeg is. In Alaska betekent dit dat de zomermaanden (mei tot juli) afvallen — de zon gaat dan nauwelijks onder, en rond de zomerzonnewende is het 24 uur per dag licht.

Het seizoen: eind augustus tot half april

De noorderlichtperiode in Alaska loopt ruwweg van eind augustus tot half april. De beste maanden zijn:

• September: de eerste maand met voldoende duisternis. Het weer is vaak nog relatief mild (rond het vriespunt) en de herfstkleuren in het landschap zijn spectaculair. Statistisch gezien heeft september de hoogste aurorale activiteit vanwege de equinox.
• Oktober: goede duisternis, nog voor de extreme kou. Temperaturen rond -5 tot -15°C in Fairbanks.
• Februari en maart: de langere dagen brengen weer aangenamer weer (relatief — het is nog steeds -10 tot -30°C), en de aurorale activiteit is hoog. Maart is populair omdat de dagen langer worden en je overdag kunt genieten van winteractiviteiten.
• November tot januari: de donkerste maanden, met de langste nachten en dus de meeste uren potentieel noorderlicht. Maar het is ook extreem koud (tot -40°C in Fairbanks) en soms bewolkt.

Het beste tijdstip van de nacht

Het noorderlicht is het meest actief tussen 22:00 en 2:00 uur 's nachts, maar het kan op elk moment van de donkere uren verschijnen. Plan om meerdere nachten op te blijven — het noorderlicht is een natuurfenomeen en geen gegarandeerd schouwspel. Met drie tot vier heldere nachten is de kans groot dat je het minstens een keer goed ziet.

Waar kun je het noorderlicht het beste zien?

Fairbanks: de noorderlichthoofdstad

Fairbanks is de onbetwiste nummer een voor noorderlicht in Alaska en een van de beste plekken ter wereld. De stad ligt op 64 graden noorderbreedte, recht onder de auroral zone. Het binnenlandklimaat zorgt voor relatief weinig bewolking vergeleken met kustgebieden, en er is voldoende toeristische infrastructuur.

• Chena Hot Springs: op een uur rijden ten noordoosten van Fairbanks ligt dit warmwaterbron-resort. Je kunt in het warme water liggen terwijl het noorderlicht boven je danst — een onvergetelijke ervaring. Het resort biedt speciaal op aurora gerichte pakketten met een wake-up call wanneer het noorderlicht verschijnt. Een overnachting kost circa $200-280 (€185-255) per nacht.
• Cleary Summit: op 30 minuten rijden vanuit Fairbanks, met een breed uitzicht naar het noorden. Een populaire plek voor zowel toeristen als locals.
• Murphy Dome: een voormalig militair radarstation op een bergtop, met een 360-graden uitzicht. De onverharde weg is in de winter soms lastig bereikbaar zonder 4WD.
• Skiland: het lokale skigebied biedt in de winter auroratours vanuit de lodge op de berg.

Andere plekken in Alaska

• Denali National Park: minder betrouwbaar dan Fairbanks (meer bewolking), maar de combinatie van noorderlicht boven de hoogste berg van Noord-Amerika is adembenemend. Het park is in de winter grotendeels gesloten voor autoverkeer, maar er zijn lodges buiten het park die auroratours aanbieden.
• Coldfoot en de Dalton Highway: voor de avontuurlijke reiziger. Coldfoot ligt 400 kilometer ten noorden van Fairbanks, ver voorbij de Arctic Circle. De lichtvervuiling is nul en de kans op noorderlicht maximaal. Maar de omstandigheden zijn extreem — dit is echte wildernis met minimale voorzieningen.
• Anchorage: je kunt het noorderlicht ook vanuit Anchorage zien, maar de stad ligt zuidelijker (61 graden noorderbreedte) en heeft meer lichtvervuiling en bewolking. De kansen zijn significant lager dan in Fairbanks. Als je toch in Anchorage bent en een sterke aurora wordt voorspeld, rij dan naar Hatcher Pass of de Glenn Highway voor donkere luchten.
• Nome: aan de westkust van Alaska, met goede aurora-mogelijkheden en een fascinerend goudkoorts-verleden. Alleen bereikbaar per vliegtuig.

Hoe voorspel je het noorderlicht?

Het noorderlicht is een natuurfenomeen dat niet met zekerheid voorspeld kan worden, maar er zijn hulpmiddelen die je kansen aanzienlijk vergroten:

• Kp-index: de aurora-activiteit wordt gemeten op de Kp-schaal van 0 tot 9. In Fairbanks is een Kp van 3-4 al voldoende voor een goede show. In Anchorage heb je minstens Kp 5 nodig. Check de Kp-voorspelling op de website van NOAA's Space Weather Prediction Center.
• Apps: download de gratis My Aurora Forecast app of de Aurora Alerts app. Ze sturen een melding wanneer de aurorale activiteit hoog is.
• University of Alaska Fairbanks: het Geophysical Institute van de universiteit publiceert dagelijkse aurora-voorspellingen specifiek voor Alaska. Dit is de meest betrouwbare bron.
• Weer: een heldere hemel is essentieel. Bewolking blokkeert het zicht volledig. Combineer de aurora-voorspelling met een weersverwachting.

Noorderlicht fotograferen: tips

Het noorderlicht fotograferen is een van de meest bevredigende vormen van nachtfotografie, maar vereist enige voorbereiding.

Uitrusting

• Camera: een camera met handmatige instellingen (DSLR of mirrorless). Smartphones worden steeds beter, maar een dedicated camera levert veel betere resultaten.
• Statief: absoluut essentieel. Je werkt met lange sluitertijden en zonder statief zijn je foto's wazig.
• Groothoeklens: een lens met f/2.8 of lager en een brandpuntsafstand van 14-24mm is ideaal.
• Extra accu's: koude temperaturen laten accu's sneller leeglopen. Bewaar reserve-accu's in je binnenzak, dicht bij je lichaam.

Instellingen

• ISO: begin met 1600-3200 en pas aan op basis van de helderheid van de aurora.
• Diafragma: zo wijd mogelijk open (f/2.8 of lager).
• Sluitertijd: 5-15 seconden. Bij een zeer actieve aurora kun je korter (2-5 seconden) voor meer detail in de beweging.
• Scherpstellen: handmatig op oneindig. Gebruik live view en zoom in op een heldere ster om scherp te stellen.

Wat kun je overdag doen?

Omdat het noorderlicht een nachtelijke activiteit is, heb je overdag volop tijd voor andere bezigheden. De wintermaanden in Alaska bieden unieke ervaringen:

• Hondensledetocht: een van de meest iconische Alaska-ervaringen. Bij Fairbanks kun je ritten boeken van een uur tot een hele dag. Kosten circa $100-250 (€90-230) per persoon.
• Chena Hot Springs: geniet overdag van de warmwaterbronnen en het ijsmuseum (een museum volledig gemaakt van ijs, met ijssculpturen en een bar waar drankjes worden geserveerd in glazen van ijs). Dagentree circa $15 (€14).
• Sneeuwmobielen: rij door de besneeuwde wildernis rond Fairbanks. Tours vanaf circa $175 (€160) per persoon.
• IJsvissen: een lokale traditie. Georganiseerde tours bieden een verwarmde hut op een bevroren meer, hengels en begeleiding. Kosten circa $150-200 (€135-185) per persoon.
• Bezoek North Pole: het stadje North Pole (ja, echt) ligt op 20 minuten van Fairbanks. De straten heten Snowman Lane en Santa Claus Lane, en er is een kerstwinkeltje dat het hele jaar open is. Kitscherig maar leuk.

Praktische informatie

Hoe kom je er?

Vlieg vanuit Schiphol via Seattle of Minneapolis naar Fairbanks International Airport (FAI). De totale reistijd is 15-20 uur. Je kunt ook via Anchorage vliegen en de 5,5 uur naar Fairbanks rijden (of een korte binnenlandse vlucht nemen van circa een uur). Retourvluchten kosten doorgaans €650-1.100 per persoon.

Een huurauto is aan te raden, maar niet strikt noodzakelijk als je vanuit Fairbanks opereert. Veel lodges en tours bieden transfers aan. Rij je zelf, huur dan een auto met 4WD en winterbanden.

Wat meenemen in de winter?

De kou in Alaska's binnenland is intens. In januari kan het -40°C worden. Goede kleding is letterlijk overlevingskleding:

• Basislaag: merinowol of synthetisch thermisch ondergoed.
• Middenlaag: fleece of dons.
• Buitenlaag: een winddicht en waterdicht parka dat tot minstens -30°C werkt.
• Accessoires: bontgevoerde muts die je oren volledig bedekt, skihandschoenen plus dunnere handschoenen eronder (voor het bedienen van je camera), dikke wollen sokken en geïsoleerde winterlaarzen (bunny boots of Sorel-stijl).
• Gezichtsbescherming: een balaclava of nekwarmer voor temperaturen onder -20°C.

Hoeveel nachten?

Plan minimaal drie tot vier heldere nachten om een goede kans op noorderlicht te hebben. Dat betekent in de praktijk vijf tot zeven overnachtingen, rekening houdend met bewolkte nachten. Combineer je bezoek met winteractiviteiten overdag voor een complete ervaring.

Budget

Een winterreis naar Fairbanks voor het noorderlicht is niet goedkoop. Reken voor twee personen op:

• Verblijf: €120-255 per nacht (Chena Hot Springs Resort aan de bovenkant)
• Huurauto: €55-100 per dag (4WD met winterbanden)
• Eten: €50-90 per dag
• Activiteiten: €50-200 per dag

Totaal: circa €275-645 per dag voor twee personen, exclusief vluchten.

Noorderlicht gegarandeerd?

Nee, het noorderlicht is nooit gegarandeerd. Het hangt af van zonne-activiteit, weersomstandigheden en geluk. Maar met drie tot vier heldere nachten in Fairbanks in het seizoen (september-maart) is de statistische kans op minstens een goede aurora meer dan 80 procent. Wees geduldig, kleed je warm aan en geniet van de magie wanneer het verschijnt.